درباره تربت جام

شهرستان تربت جام از روزگاران کهن جایگاه ویژه‌ای در تاریخ، هنر، عرفان و ادبیات ایران داشته است. موقعیت خاص جغرافیایی آن که در مسیر جاده ابریشم و شاهراه هرات به نیشابور قرار گرفته همواره تحت تأثیر این دو پایتخت هنری و فرهنگی ایران بوده است. این شهر را در طول دوران با نام زام، زاب، بوژگان، پوچگان، جام و تربت جام خوانده‌اند. بوژگان کرسی این ناحیه تا قرون سوم و چهارم هجری شمسی بوده است و زادگاه بزرگانی چون ابوالوفاء بوژگانی (بنیان‌گذار هندسه کروی و محاسب واریاسیون مدار ماه) و خواجه ابوذر بوژگانی (اولین شاعر شعر عرفانی در زبان پارسی) می‌باشد.

در قرن پنجم و ششم هجری به واسطه حضور و مدفن شیخ‌الاسلام احمد جامی، نام آن به تربت جام تغییر پیدا می‌کند و اندک اندک محوطه تاریخی بوژگان مرکزیت خود را از دست می‌دهد. در اعتبار شیخ جام همین بس که شاعر بلند آوازه ایران زمین، شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی در ارادت وی چنین می‌گوید:

«حافظ مرید جام می است ای صبا برو                                وز بنده بندگی برسان شیخ جام را»

وجود ابنیه تاریخی چون مجموعه آرامگاهی شیخ جام، مقبره و مدرسه خواجه عزیزالله، مقبره شاهزاده قاسم انوار و شهرهای تاریخی بوژگان و خرگرد (زادگاه خاتم‌الشعرای شعر پارسی مولانا عبدالرحمن جامی)، مسجد نور، رباط تاریخی جام، آب‌انبارها و … این شهر را به عنوان گنجینه‌ای بی بدیل از هنر معماری ایران در طول قرون متمادی معرفی نموده است.

 

رباط تاریخی جام
رباط تاریخی جام

 

مجموعه آرامگاهی شیخ جام
مجموعه آرامگاهی شیخ جام

 

محراب مسجد کرمانی
محراب مسجد کرمانی

 

گنبد فیروزشاهی و ایوان مزار شیخ جام
گنبد فیروزشاهی و ایوان مزار شیخ جام

 

مسجد سپید
مسجد سپید

 

مقبره و مدرسه خواجه عزیزالله
مقبره و مدرسه خواجه عزیزالله